عبد الحسين شهيدى صالحى
231
تفسير و تفاسير شيعه ( فارسى )
البحر المواج فى تفسير القرآن ، از ميرزا تاج الدين حسن ( م 1085 ق ) فرزند محمد اصفهانى فلاورجانى معروف به تاجا اصفهانى يا تاج ارباب العمامة ، حكيم محدث و از علماى عصر صفوى . اين تفسير در دو مجلد به زبان فارسى به شيوهء روائى و كلامى است . نخست مفسر چند آيه از قرآن كريم را ياد كرده سپس به ترجمهء فارسى پرداخته و آنگاه به تفسير آيات مذكور مىپردازد . ابن يوسف در فهرست مجلس شوراى ملى به غلط اين تفسير را به فرزند مفسر بهاء الدين محمد ( م 1137 ق ) صاحب كشف اللثام معروف به فاضل هندى نسبت مىدهد . خونسارى كه نسخهاى را در اختيار داشته است و آن را در روضات الجنات ستوده مىگويد : ( . . . انّه كثير الفوائد . . . ) و آن را از پدر مىداند و نيز شيخ آقا بزرگ تهرانى در الذريعة به نام پدر ضبط كرده است . نسخهاى از اين كتاب در مجلس شوراى اسلامى به خط نستعليق از قرن دوازدهم هجرى از آغاز قرآن تا سورهء نحل موجود است و دو برگ از آخر آن افتاده است و نسخهء دوم در كتابخانهء ملى از سورهء مجادله تا پايان قرآن است كه آن را محمد تقى دانشپژوه تفسير بحر المواج احتمال داده است . منابع : اعيان الشيعة ، 5 / 240 ؛ الذريعة الى تصانيف الشيعة ، 3 / 49 ؛ روضات الجنات ، 7 / 114 ؛ الروضة النضرة فى علماء الماءة الحادية عشرة ، 90 ؛ فهرست مجلس شوراى اسلامى ، 3 / 4 ؛ معجم الدراسات القرآنية عند الشيعة الامامية ، 39 ؛ هدية الاحباب ، 127 ؛ فهرست نسخههاى خطى فارسى منزوى ، 1 / 8 . تفسير قطب الدين لاهيجى ، از قطب الدين محمد ( زنده در 1086 ) فرزند شيخ على شريف فقيه لاهيجى اشكورى ، فيلسوف متكلم از علماى شيعه در عصر خويش . اين كتاب به زبان فارسى در دو مجلد به روش شيعى و بيانى روشن و روان و نيز به ترجمهء آيات قرآن مىپردازد و توضيح و تفسير آيات را بيان نموده و به ذكر روايات و احاديث وارده از طريقهء اماميه استناد مىنمايد . اين تفسير به